Ukuphikelela Kwaklonyeliswa: UDkt Mdumiseni Biyela Uthole iziqu zePhD eneminyaka engu-63

| Umongo Wenjulamcabango Wase-Afrika

Ukuphikelela Kwaklonyeliswa: UDkt Mdumiseni Biyela Uthole iziqu zePhD eneminyaka engu-63

Ukuphikelela Kwaklonyeliswa: UDkt Mdumiseni Biyela Uthole iziqu zePhD eneminyaka engu-63

Ngaphambilini namuhla (12) uNhlaba 2026), iNyuvesi yaseZululand (i-UNIZULU) yagubha ngokuziqhenya enye yezenzakalo zayo ezikhuthazayo kakhulu njengoba uDkt. Mdumiseni Biyela (63) ethola iziqu zakhe zobudokotela, okuphawula umvuthwandaba weminyaka yokuzinikela nokuqina.

Kuye, lesi sikhathi sasithinta inhliziyo kakhulu, “Ukuphothula iziqu ze-PhD kulesi sigaba sempilo yami kwangijabulisa kakhulu” wacabanga. Igama alikhetha ukuchaza impumelelo kwakuwukunqoba—ukunqoba ukungabaza, izinselele, kanye nokuhamba kwesikhathi.

Ngesikhathi uDkt. Biyela ethatha isinqumo sokuthola iziqu zobudokotela, wahlangatshezwa abantu abaningi abaphikisayo kodwa, wayezimisele ukwenza umnikelo obalulekile emkhakheni wakhe futhi azibonakalise ukuthi ubudala abuyona isithiyo sokufisa. “Angikaze ngivumele amazwi angemihle ukuba angicindezele, ngangizimisele ukungayeki ngize ngiqede i-PhD yami,” ekhumbula. Lokho kuzimisela kwamhambisa ezingxenyeni ezinzima kakhulu zohambo, okuhlanganisa nezikhathi lapho ukuyeka kwakubonakala kukhanga. Okwamgcina eqhubeka kwakuwumbono womthelela ucwaningo lwakhe olungawenza kanye nokusekelwa okungapheli komndeni wakhe.

Ithisisi yakhe, enesihloko esithi “ Ukuhlolwa Kokusetshenziswa Kwenqubomgomo Yokuhlola, Ukuhlonza, Ukuhlola kanye Nokusekela Ngamathimba Okusekela Asekelwe Esikoleni Esifundeni Sase-Obuka,” ihlola indlela izikole ezisebenzisa ngayo izinqubomgomo ezibalulekile ezenzelwe ukuhlonza nokusekela abafundi abanezidingo ezahlukene. Ukholelwa ukuthi umnikelo womsebenzi wakhe usekukwazini kwawo ukuvula iminyango yokuqhubeka nemibuzo kanye nokusetshenziswa okusebenzayo. “Ucwaningo lwami lubalulekile ngoba lukhuluma ngezinselele zangempela futhi lunikeza izixazululo ezingasiza imiphakathi,” echaza.

Ukuqala izifundo zobudokotela eneminyaka engu-63 kwakungeyona into encane. Kodwa-ke, uDkt. Biyela wathola ukuthi ulwazi lwakhe lwempilo lumnike ithuba. “Kungifundise ukubekezela, ukuzithiba, kanye nombono,” esho. “Kulabo abanomuzwa wokuthi “sebekhulile kakhulu” ukuba babuyele esikoleni, awusoze waba mdala kakhulu ukuba ufunde, futhi imfundo ihlale ikufanele ukuphishekelwa.”

Kuwo wonke uhambo lwakhe, umndeni wakhe wema eceleni kwakhe, wahlanganyela ekuzideleni futhi egubha izenzakalo ezibalulekile. Wanikela le mpumelelo kubo, evuma isikhuthazo sabo nokukholelwa kwabo ephusheni lakhe.

Uhambo lwe-PhD lwamfundisa izifundo ezibalulekile mayelana nokubekezela kanye nokuzethemba. “Kungishintshile mina mathupha kanye nangokomsebenzi,” waphawula. Manje usezibona engagcini nje ngokuba yisazi kodwa futhi engumeluleki ongaqondisa abanye ezindleleni ezifanayo.

Iseluleko sakhe kubafundi abasafufusa e-UNIZULU sithi: “Hlala kuleso sifundo, kholwa kuwe, futhi ungalokothi ubukele phansi amandla okuphikelela.”

UDkt Biyela uhlela ukusebenzisa iziqu zakhe ukwenza umehluko emkhakheni wakhe nasemphakathini. Unethemba lokuqeqesha izifundiswa ezisencane futhi akhuthaze abafundi abafunda impilo yonke ukuba bamukele imfundo kunoma yisiphi isigaba sempilo.

Kumndeni wakhe kanye nomphakathi, ukuphothula kwanamuhla kumele ithemba, ukuziqhenya, kanye nobufakazi bokuthi ukuzimisela akwazeki iminyaka.

– Nomusa Mangxa

Izithombe: Xolani Ncube